Ô Ăn Quan – Trò Chơi Tuổi Thơ

Nguồn gốc của trò chơi Ô Ăn Quan

Ô ăn quan, hay còn gọi tắt là ăn quan hoặc ô quan là một trò chơi dân gian của trẻ em Việt Nam. Đây là trò chơi có tính chất chiến thuật thường dành cho hai người chơi trở lên thường là từ 2 đến 3 người và có thể sử dụng các vật liệu đa dạng, dễ kiếm để chuẩn bị cho trò chơi.

Cách chơi Ô Ăn Quan

Chuẩn bị

Bàn chơi được kẻ thành một hình chữ nhật rồi chia hình chữ nhật đó thành mười ô vuông, mỗi bên có năm ô đối xứng nhau. Ở hai cạnh ngắn hơn của hình chữ nhật, kẻ hai ô hình bán nguyệt hoặc hình vòng cung hướng ra phía ngoài. Các ô hình vuông gọi là ô dân còn hai ô hình bán nguyệt hoặc vòng cung gọi là ô quan.

Quân chơi gồm hai loại quan và dân, được làm hoặc thu thập từ nhiều chất liệu có hình thể ổn định, kích thước vừa phải để người chơi có thể cầm, nắm nhiều quân bằng một bàn tay khi chơi. Quan có kích thước lớn hơn dân đáng kể cho dễ phân biệt với nhau.

Quân chơi có thể là những viên sỏi, gạch, đá, hạt của một số loại quả… hoặc được sản xuất công nghiệp từ vật liệu cứng mà phổ biến là nhựa. Số lượng quan luôn là 2 còn dân có số lượng tùy theo luật chơi nhưng phổ biến nhất là 50.

Quan được đặt trong hai ô hình bán nguyệt hoặc cánh cung, mỗi ô một quân, dân được bố trí vào các ô vuông với số quân đều nhau, mỗi ô 5 dân. Trường hợp không muốn hoặc không thể tìm kiếm được quan phù hợp thì có thể thay quan bằng cách đặt số lượng dân quy đổi vào ô quan. Tùy theo luật chơi từng địa phương hoặc thỏa thuận giữa hai người chơi nhưng phổ biến là 1 quan được quy đổi bằng 10 dân hoặc 5 dân (cờ).

Cách chơi ô ăn quan 2 người

Bàn chơi ô quan 2 người

Bàn chơi ô quan khá linh hoạt và dễ sử dụng. Bạn có thể tận dụng nhiều không gian khác nhau như trên mặt đất, mặt bàn, vẽ trên giấy,.. Miễn sao chúng có kích thước đủ để chơi và chia thành các ô đều nhau.

Vậy ô ăn quan có mấy ô khi chơi 2 người? Với 2 người chơi, bàn chơi sẽ được vẽ một hình chữ nhật lớn sau đó kẻ ngang và dọc sao cho có đủ 10 ô vuông trong hình. Ở 2 cạnh ngoài cùng của hình, chúng ta vẽ thêm 2 hình bán nguyệt hướng ra ngoài. 2 hình bán nguyệt sẽ gọi là ô quan còn các ô hình vuông đều là ô dân.

Quân chơi ô ăn quan 2 người

Trong cách chơi ô ăn quan 2 người sẽ chia ra 2 loại quân đó là dân và quan. Số quân này thường được sử dụng các loại sỏi, đá, hạt nhựa có kích thước vừa phải để người chơi cầm nắm. Tuy nhiên với quân quan thì đặc biệt lưu ý là kích thước cần lớn hơn hẳn để dễ dàng phân biệt. Số lượng của quân quan cố định là 2. Số lượng quân dân có thể tuỳ theo luật và người chơi với mức phổ biến thường có là 50.

Sắp xếp vị trí quân chơi ô ăn quan 2 người

Để bắt đầu chơi, chúng ta sẽ sắp xếp vị trí các quân chơi vào đúng ô quy định. Quân ở các ô ăn quan sẽ được chia đều ở 2 hình bán nguyệt hai bên mỗi ô 1 viên. Số quân dân còn lại sẽ được chia đều vào các ô vuông còn lại. Phổ biến nhất là 5 viên ở mỗi ô, tổng 50 viên.

Sắp xếp vị trí người chơi ô ăn quan 2 người

Mỗi vòng chơi sẽ có 2 người chơi ngồi đối diện nhau dọc theo chiều dài của hình chữ nhật. Người chơi có nhiệm vụ giám sát các ô vuông thuộc bên mình ngồi, thường là 5 ô.

Hướng dẫn chi tiết cách chơi ô ăn quan 2 người

Để bắt đầu lượt chơi đầu tiên, người chơi có thể thỏa thuận với nhau hoặc oẳn tù tì. Người bắt đầu sẽ cầm lên toàn bộ quân trong ô vuông gần nhất trong số 5 ô vuông thuộc quyền quản lý của mình. Sau đó lần lượt rải chúng vào các ô vuông khác bên cạnh mỗi ô 1 viên. Có thể chọn rải xuôi hoặc ngược chiều kim đồng hồ. Khi rải xong, một số tình huống sẽ phát sinh:

Trường hợp liền kề sau ô cuối cùng vừa rải là một ô vuông có quân. Người chơi sử dụng tiếp các số quân ở ô đó và rải tiếp theo chiều như trên.
Nếu ô liền kề sau đó là một ô trống sau đó đến một ô có chứa quân. Không phân biệt ô ăn quan hay dân thì bạn sẽ bị mất lượt đối với số quân trong ô đó. Số quân đó sẽ được loại ra khỏi bàn chơi để khi kết thúc dùng để tính điểm.
Nếu liền kề sau ô vừa bị mất lượt lặp lại là một ô trống rồi đến ô có quân thì người chơi sẽ được ăn số quân ở ô đó. Người chơi hoàn toàn có thể tính toán để ăn hết số quân chỉ trong một lượt chơi.
Nếu một ô được gọi là ô nhà giàu tức là ô đó chứa rất nhiều dân. Người chơi hoàn toàn có thể tính toán để tích nhiều quân vào 1 ô. Sau đó ăn hết 1 lần để tích điểm.

Cách chơi ô ăn quan nhiều hơn hai người chơi

Với cách chơi ô ăn quan nhiều hơn 2 người chơi hay còn gọi là ô làng. Bạn có tự hỏi lúc này ô ăn quan có mấy ô? Khi có 3 hoặc 4 người chơi, số ô trong bàn chơi sẽ phải tăng lên theo số lượng tương ứng. Về luật chơi, cách tính điểm hay di chuyển thì đều giống hệt với cách chơi ô quan 2 người. Chỉ riêng có số ô trong bàn chơi sẽ được thiết kế lại cho phù hợp.

Bàn chơi ô ăn quan cho 3 người

Với mỗi người chơi cần 5 ô vuông chứa quân dân thì bàn chơi 3 người sẽ có 15 ô vuông. Bàn chơi lúc này được thiết kế hình tam giác với 3 góc bằng nhau. Mỗi góc sẽ chứa 1 ô quan. Mỗi cạnh được chia đều 5 ô vuông bằng nhau làm ô dân. 3 người chơi sẽ ngồi cạnh các dải ô vuông thuộc quyền kiểm soát của mình.

Bàn chơi ô ăn quan cho 4 người

Tương tự như trên, lúc này số ô vuông sẽ tăng lên là 20. Như vậy, chúng ta có kết cấu bàn chơi với dạng hình vuông. 4 góc của hình vuông là các ô ăn quan. Các cạnh vuông còn lại được chia đều 5 ô vuông bằng nhau.

Người chơi sẽ lần lượt ngồi bên phía các cạnh hình vuông kiểm soát các ô dân của mình. Thứ tự chơi thông thường sẽ lần lượt đi theo chiều kim đồng hồ.